ضریب همبستگی اسپیرمن، که به ضریب همبستگی رتبه ای اسپیرمن معروف است، یک ضریب همبستگی بر اساس رتبه (نمرات یا داده ها ) است که میزان همبستگی بین دو متغیر در سطح ترتیبی را اندازه گیری می کند. ضریب همبستگی اسپیرمن که معادل ناپارامتری ضریب همبستگی پیرسون است صرفاً همبستگی میان رتبه های دو متغیر در جامعه های با حجم نمونه کم را نشان می دهد. بنابراین در همبستگی رتبه ای اسپیرمن، جفت متغیرها به جای اندازه های فاصله ای یا نسبی، به اندازه های ترتیبی (رتبه ای) بیان می شوند. مانند ضریب همبستگی پیرسون، دامنه ضریب همبستگی اسپیرمن از 1- تا 1+ تغییر می کند. هنگامی که تمامی افراد، رتبه یکسانی در هر دو متغیر داشته باشند، همبستگی رتبه ای 1+ خواهد شد و زمانی که رتبه های آنان در یک متغیر دقیقاً مخالف رتبه شان در متغیر دیگر باشد در آن صورت مقدار ضریب اسپیرمن 1- خواهد شد. اما اگر هیچ رابطه ای بین رتبه بندی ها وجود نداشته باشد، مقدار ضریب همبستگی اسپیرمن صفر خواهد شد.

برای درک بهتر مطلب و بدست آوردن ضریب همبستگی اسپیرمن در SPSS به مثال زیر توجه کنید.

پژوهشگری در تحقیقی با عنوان بررسی عوامل موثر بر نشاط اجتماعی در بین شهروندان تهرانی فرضیه ای را بصورت زیر مطرح و به آزمون آن پرداخت.

"بین منطقه سکونت (شمال، مرکز و جنوب شهر) و نشاط اجتماعی رابطه وجود دارد"

ابتدا محل سکونت را رتبه بندی و بر این اساس به (شمال =1، مرکز =2 و جنوب شهر=3) را اختصاص می دهیم. سپس داده ها را بر اساس شکل زیر در دو ستون وارد نرم افزار SPSS می نماییم.

پس از وارد کردن داده ها، از مسیر نشان داده شده در شکل زیر گزینه Bivariate را انتخاب می کنیم.


در کادر باز شده، مانند شکل زیر دو متغیر Region و Happiness را به قسمت Variables منتقل می کنیم. دقت کنید که در این مرحله از قسمت ضرایب همبستگی (Correlation Coefficients)، ضریب همبستگی Spearman را انتخاب و از قسمت Test of Significant گزینه Two-tailed را انتخاب می کنیم. پس از آن روی OK کلیک می کنیم تا نتایج ظاهر شوند.


نتایج مانند شکل زیر ظاهر می شود.

در این تحقیق، مقدار ضریب همبستگی اسپیرمن مقدار 0.482- بدست آمده است. به دلیل اینکه مقدار .Sig در این تحقیق 0.007 محاسبه شده است و این مقدار از 0.05 کوچکتر است، پس این ضریب همبستگی هم در سطح 0.05 و هم در سطح 0.01 معنی دار است. در این تحقیق فرض صفر مبنی بر عدم وجود رابطه بین منطقه محل سکونت و نشاط اجتماعی رد می گردد. پس می توان نتیجه گرفت که بین منطقه سکونت (شمال، مرکز و جنوب شهر) و نشاط اجتماعی رابطه وجود دارد. علامت منفی ضریب همبستگی نشان گر غیر همسو بودن رابطه است. به این معنی که افراد ساکن در جنوب شهر دارای نشاط کمتر و افراد ساکن در بالای شهر دارای نشاط بیشتر هستند. همچنین به دلیل پائین بودن نسبی مقدار ضریب همبستگی می توان گفت که رابطه متوسطی بین منطقه سکونت و میزان نشاط اجتماعی وجود دارد. 

 

دوست، دانشجو یا همکار گرامی:

شماره تماس برای کار پایان نامه یا مقاله :

 

Tel: 09178775813